Mors Alfabesi Nedir ve Nasıl Kullanılır?

Geçen akÅŸam Lost‘ un 4.sezon son bölümünü izlerken gemidekilerin adadakilerle mors alfabesini kullanarak anlaÅŸtıklarını gördüm. Gerçekten de en zor durumlarda sadece bir kaç ses çıkartarak derdinizi anlatabilmeniz çok güzel bir duygu olsa gerek. Bu görüşten yola çıkarak nedir bu mors alfabesi sorusunun cevabını aradım. Daha önce bilmediÄŸim birçok ÅŸey buldum bu konuyla ilgili. Özellikle mors alfabesinin kullanışıyla ilgili yardımcı bir harita varmış. Bu haritadan yola çıkarak yavaÅŸta olsa mors alfabesini çözebiliyorsunuz. Lafı fazla uzatmadan konuya geçelim isterseniz.

Mors Alfabesinin Tarihçesi

Mors Alfabesinin tarihçesi oldukça gariptir. Bu gariplik bu alfabeyi bulan kiÅŸinin bir bilim adamı olmayışından kaynaklandığını söyleyebilirim. Mors Alfabesi, Amerikalı bir ressam ve heykelci olan, sanat öğrenimi için Ä°ngiltere’ ye gelen Samuel Morse (1791-1872) tarafından icat edilmiÅŸtir. Morse, yoksulluk ve türlü mutsuzluklarla geçen yıllardan sonra A.B.D.’nin resmi ressamı olmuÅŸtu. Tumturaklı ve usta fırçasıyla ülkesinin önemli tarihi olaylarını tuvale aktarmaktaydı. Bundan baÅŸka Washington, La Payette, Monroe gibi ünlü general ve siyaset adamlarının portrelerini yapmıştı. Öyle ki, 1829′da Fransa’ya geldiÄŸinde bir ünlü kiÅŸi sıfatıyla akademi artistleri ve siyaset adamları tarafından karşılandı.

Kimdir bu Samuel Morse? Amerika’da Charleston‘ da doÄŸan Samuel Morse, Philips Akademisi ve Yale Ãœniversitesi’nde okumuÅŸtu. Zeki ve ağırbaÅŸlı bir gençti. Sanat kadar kimya ve elektrik konularıyla da ilgileniyordu. Elektrik konusunda kendine has fikirleri olan Morse, haberleÅŸme için elektrikten yararlanılabileceÄŸi inanandaydı. Haberlerin elektrik vasıtasıyla bir yerden baÅŸka bir yere iletilebileceÄŸini düşünüyordu.

Bununla birlikte adını ölümsüzleÅŸtirecek olan hikâyesi, 3 yıl sonra Amerika’ya dönmek üzere bindiÄŸi Fransız gemisi Sully’ de baÅŸladı. Orada, öğrenimini Fransa’ da yapmış olup belki de hatıra diye ülkesine bir elektromıknatıs götürmekte olan vatandaşı genç kimyacı Charles Jackson ile tanıştı. Bu araç hakkında gemide yapılan tartışmalar Morse’un ilgisini çekti. Ancak, bir ressamdan beklenmeyecek kadar bu konulara yakınlığı olsa gerekti ki, geminin kaptanına gerçek bir kehanet diye niteleyebileceÄŸimiz ÅŸu sözleri söylemiÅŸti:

“Kaptan, günün birinde telgraftan dünyanın harikalarından biri diye söz ettiklerini duyarsanız, onun 13 Kasım 1832′de Sully’de icat edildiÄŸini hatırlayın.”

Ä°ngiltere’ den Amerika’ ya döndükten sonra, New Haven‘ de küçük bir dükkana kapanıp yoÄŸun çalışmalara giriÅŸti. Yıllar yılı yoksul, yarı aç bir hayat yaÅŸadı. 1837 yılında elektromagnetik telgraf buluÅŸunu tamamlamıştı. Ä°cadının “ihtira beratı” nı almak için gerekli çevrelere baÅŸvurdu. Sermaye çevreleri, iÅŸ adamları, onun buluÅŸunu pratik görmediler. Samuel Morse, icadını kabul ettirmek amacıyla Ä°ngiltere’ye, Fransa’ya, Rusya’ya gitti. Her gittiÄŸi yerde anlayışsızlıkla karşılanıyor, ilgi görmüyordu. Sonunda büyük çabalar sonucu, 1843 yılında Amerikan Kongresi’nden 30.000 dolarlık bir yardım fonu saÄŸlayabildi. VVashington’la Baltimore arasında bir telgraf hattı kurdu ve 1844 yılı Mayıs ayı içinde bu hatta ilk telgraf mesajını gönderdi.

Bu kararın tarihi, deneyin de yapıldığı 24 Mayıs 1844′ tür. Morse, jüri ve davetlilerle birlikte Washington’da bulunuyordu. Vali ise Baltimore’ daydı. Genç bir kız Ä°ncil’i açtı ve ÅŸu baÅŸlığı okudu: “Tanrı neyi yarattı?” Morse, Baltimore’a bu cümleyi iletti ve Vail derhal aynı ÅŸeyleri geri gönderdi. Karşılığın çabukluÄŸu inançsızların duraksamalarını bir anda sildi ve Baltimore’dan bir ailenin, telgrafla akrabalarına saÄŸlık haberini göndermesi üzerine taÅŸkın heyecan gösterilerine dönüştü. Morse’un kaderi yeni bir ÅŸekil almıştı. Elbette, her büyük icattan sonra olduÄŸu gibi aleyhine üst üste davalar açılacaktı, ama mucit baÅŸardığına ve zamanın kendi lehine çalışacağına emindi.

Morse’un karşılaÅŸacağı en büyük güçlük, kendisinin de tahmin ettiÄŸi gibi, kurulmuÅŸ olan tesisleri yıkmaktı. Gerçekten uygar ülkelerin çoÄŸunda telgraf bir süreden beridir iÅŸlemekteydi, öyle ki, büyük masraflarla meydana getirdikleri tesisleri, yeni bir makine için bozmaya hiç biri niyetli görünmüyordu.

Orjinal mors kodu kısa ve uzun sinyallerin kombinasyonunun bir sayıya karşılık gelmesinden oluÅŸmuÅŸtu. Her sayı da bir harfe karşılık geliyordu. Ancak Morse’ un bulduÄŸu sistemin kullanımı kolay deÄŸildi. Alfred Veil ile bu konu üzerine ortaklaÅŸa çalışmaya baÅŸlayan Morse, bir süre sonra Veil’ in önerdiÄŸi sistemin daha basit bir sistem olduÄŸuna ikna oldu. Veil’ in sisteminde kısa ve uzun sinyallerin yanı sıra duraklamalar da kullanılıyordu. Bu sistem daha sonra Amerikan Mors Kodu olarak isimlendirildi.

Daha önce telgraf sistemleri üzerinde çalışmalar yapan ve telgrafın geliÅŸimine büyük katkılar saÄŸlayan Steinheil deÄŸerli bir bilgin olduÄŸu kadar mert karakterli bir insandı. Morse alfabesinin çıkmasından sonra önemini yavaÅŸ yavaÅŸ kaybeden telgraf sisteminin üzerinde daha fazla durmadı. Rakibinin sistemine ilk katılan o oldu. Böylece Alman ÅŸebekesi Morse’ la donatıldı ve 1850′ de 2.400 km.’yi aÅŸtı. Hollanda ÅŸebekesi 1845′te ve Morse’un, Wheatstone’u güçlükle yendiÄŸi Belçika ÅŸebekesi de 1847′de açıldı. Aynı tarihte fizikçi ve siyaset adamı Carlo Matteuci (1811-1868) Ä°talya’yı önce kadranlı bir makineyle, sonra Morse’la bu devreye kattı. Onu 1850′de Rusya, 1852′de Ä°sviçre, 1845′te Ä°spanya izlediler.

A.B.D. telgraf telleriyle örülüyordu. Bunların uzunluÄŸu 1855′te 45.000 km.’yi bulmuÅŸtu. Ä°ngiltere dışında Avrupa ve dünyanın çoÄŸu ülkeleri Morse makineleriyle donanmıştı. YaÅŸlı mucit hayatının son yıllarında üne, huzura ve servete kavuÅŸmuÅŸtu. Kendisine bir ata gibi saygı gösteriliyor, madalya ve onurlar veriliyor, akademiye seçiliyor, kendi heykel -anıtının açılış töreninde bulunuyordu. 2 Nisan 1872′de öldüğünde adı, bir özel ad olmaktan çıkmış, cins ‘isim’ olarak sözlüklere girmiÅŸti

Mors Alfabesinde Haberleşme Nasıl Sağlanır?

Telgraf haberleÅŸmelerinde mesajların bir yerden bir yere iletilmesinde kullanılan iÅŸaret sistemi “Mors Alfabesi” diye tanımlanır. Mors Alfabesi, noktaların ve kısa çizgilerin deÄŸiÅŸik ÅŸekillerde yanyana getirilmesiyle uygulanır. DeÄŸiÅŸik ÅŸekillerde yanyana getirilen noktalar ve çizgiler, bildiÄŸimiz alfabedeki harflerden her birinin karşılığı olarak kullanılır. Mesela bir nokta ve bir çizgi (. -), “A” harfinin karşılığıdır.

Mors Alfabesinin pratik uygulamasında, gönderici (verici) cihazın başındaki memur, “maniple” diye tanımlanan bir kola, kısa ya da uzun basışlar yapar. Kısa basışlar nokta (.), uzun basışlar çizgi karşılığıdır. Böylece, yanyana gelen nokta ve çizgilere göre harfler, bunlardan da kelimeler, cümleler oluÅŸur.

İyi bir telgrafçı bir dakikada yaklaşık olarak 120 harf göndermekte ve aynı sayıda harfi kolaylıkla alabilmektedir. Telgraf mesajının alındığı yerde (alıcı cihazda ), rulo halindeki bir kağıt şerit dönmektedir. Bunun karşısında da,verilen işaretlere göre hareket eden bir kalem vardır. Bu kalem, nokta ve çizgileri kağıt üzerinde çizer. Böylece kelimeler,cümleler meydana gelir. Mesajı alan memur da telgrafı bildiğimiz kelimelere dönüştürür.

Mors kodu birçok değişik metod ile iletilebilir. Mors alfabesi sesli olarak iletilebilmesinin yanı sıra, radyo sinyallerinin açılıp kapatılmasıyla, telegraf tellerinden geçen elektrik akımıyla, mekanik yolla ya da görsel (ışıkların yanıp sönmesi gibi) yollarla da iletilebilmektedir.

Sistem genel olarak Mors kodu olarak adlandırılsa da uygulamada İngiliz alfabesi ve buna bağlı noktalama işaretlerini ifade etmek için iki farklı tür mors kodu kullanılmaktadır. Bunların birincisi olan Amerikan Morse kodu genellikle telgraf sistemlerinde kullanılırken, Uluslararası Morse kodu ise araları görmezden gelerek sadece kısa ve uzun sinyallere göre çalışır.

Başlangıçta tam bir anlayışsızlıkla karşılanan Mors Alfabesi, insanlığa büyük yararlar sağlayan buluşlardan biridir.

Şimdi sizlere aşağıda Mors haritasının kullanımını anlatacağım. Bu harita sayesinde kodların nasıl kelimelere dönüştüğünü nasıl cümleler kurulduğunu öğreneceksiniz.

Haritanın Kullanımı

- Mors kodlarını dinlerken kalemi en üstteki noktaya yerleştirin.
- Sinyali dinlemeye başlayın ve sinyalin uzunluğuna göre kaleminizi alt kademeye indirin.
- Kısa sinyallerde önce aşağı sonra sola,
- Uzun sinyallerde ise önce aşağı sonra da sağa doğru harekete ediniz.
- Örneğin BİR UZUN İKİ KISA SİNYAL için
- İlk sinyal olan uzun sinyali duyunca kalemi aşağı ve sağa doğru kaydırınız, Şu anda T harfinde olmanız gerekmektedir.
- Daha sonra iki kısa sinyal için iki kere aşağı ve sola doğru gidilmesi gerekir.
- Yani önce N’ye sonra da D harfine gelinmelidir.
- Bir uzun iki kısa sinyalin karşılığı olan D harfi bir kenara not edilir ve sonraki sinyal beklenir.

Amerikan Mors Kodu

Ticari amaçlar için günümüzde kullanılmamaktadır. Kimi kaynaklarda “Demiryolu Morsu” diye anılır. Kısa ve uzun sinyallerin yanı sıra ara sıra da boÅŸ aralar kullanılmaktadır. Bu tür mors alfabesi karada telgraf telleri üzerinde haberleÅŸen telgraf operatörleri için geliÅŸtirilmiÅŸtir. Günümüzde demiryolu müzelerinde görülebilmektedir.

Kodun en eski hali Morse kodu ile haberleÅŸen operatörlerin birbirleri ile anlaÅŸanabilmeleri için geliÅŸtirilmiÅŸti. Ä°lk günlerde operatörler sadece iki tane ses duyarlardı: Klik ve klak sesi. TuÅŸa her basış klik, tuÅŸtan parmağın çekilmesi ise klak sesini yaratıyordu. Ancak bu sistemi düzgün olarak kullanabilmek çok zordu. ÖrneÄŸin, operatörün A(. -) sesini gönderebilmesi için “klik klak” yapması gerekiyordu.

Birçok telgraf operatörü önceleri demiryollarında daha sonra Western Union ile haber ajanslarında çalışıyordu. Ünlü bilim adamı Thomas Edison da gençlik yıllarında telgraf operatörlüğü yapmıştı.

Modern Uluslararası Mors Kodu

Modern Uluslararası Mors Kodu, 1848 yılında Alman Friedrich Clemens Gerke tarafından geliÅŸtirildi. Bu kodu türü ilk kez Hamburg ile Cuxhaven arasında Almanya’da kullanıldı. 1865 yılına dek bir takım küçük deÄŸiÅŸiklikler yapıldı ve aynı yıl Paris’teki Uluslararası Telgraf Konferans’ında Uluslararası Mors Kodu olarak kabul edildi.

Bu mors kodu halen yürülükte olan koddur. ITU (Uluslararası Telekomünikasyon Birliği) tarafından kabul edilmiştir.

Mors Kullanmanın Avantajları

Mors kodu radyo cihazları ile yayınlanmak istenildiği zaman diğer radyo bazlı iletişim cihazlarından daha basit bir düzenek olması yeterlidir. Yüksek cızırtılı, düşük frekanslı ortamlarda bile rahatlıkla kullanılabilmektedir. Bir diğer avantajı da daha düşük bant genişliğine ihtiyaç duymasıdır. Örneğin sesli iletişimde 100-150 Hz aralığı kullanılırken, Mors kodu için tek taraflı 4000 Hz yeterli olmaktadır.

Mors alfabesinin geliştirilerek kullanıldığı bir diğer alan ise Q kodlarıdır. Amatör radyocular, sık kullandıkları mesajları kısaltıp Q kodları haline çevirmişlerdir. Radyo frekansı üzerinden haberleşmelerinde bu Q kodlarını kullanırlar.

Bunun dışında mors alfabesi ile haberleşme yazılı mesajlaşmadan daha hızlıdır. Hatta bazı cep telefonu üreticileri mors alfabesi uyumlu cep telefonu üretiyorlar.

1991 yılında Amerika BirleÅŸik Devletleri’nde FCC’nin Amatör Radyocu lisansını alabilmek için dakikada 5 kelimeyi Mors alfabesi ile alıp, göndermek gerekliydi. 2000 yılına kadar Amatör radyo lisanslarının en üst seviyesi olan extra class için bu rakam 20 kelimeye kadar çıkıyordu. 2000 yılından itibaren bu lisans için de 5 kelime yeterli kılındı.

2003 yılında ise Dünya Radyo Ä°letiÅŸimcileri Konfesransı’nda alınan karar gereÄŸince uluslararası mors alfabesi bilmek zorunlu olmaktan çıktı.

Günümüzde amatör ve askeri radyoculardan yarı otomatik ve tam otomatik cihazlar sayesinde dakikada 40 kelime anlayan cihazlar yapılmıştır. Bu cihazlara “bugs” yani Türkçe’siyle “böcek” adı veriliyor.

24 Mayıs 2004 tarihinde ise ilk telgrafın 160. yıl dönümünde Uluslararası Telekomünikasyon BirliÄŸi(ITU), “@” iÅŸaretini de Mors alfabesine ekledi. @ iÅŸareti (AT COMMERICAL) kelimesinin baÅŸ harfleri olan “AC” harflerinin karşılığı ile ifade ediliyor.

admin tarafından 19 Temmuz 2008 tarihinde İcatlar için yazılmıştır. Bugüne kadar toplam 6.584 kez okunan yazıyı RSS 2.0 ile takip edebilirsiniz. Bu yazıya yorum yapabilir ve geri izlemede bulunabilirsiniz